Due diligence – Ketentransparantie

Volgens de UNGP en de OESO-richtlijnen hebben bedrijven de verantwoordelijkheid om hun waardeketen te kennen.

Lees hieronder meer

.

Waarom ketentransparantie?

Extern informeren over de waardeketen is essentieel om de risico’s op mensen- en arbeidsrechtenschendingen in toeleveringsketens tijdig in te schatten, op te merken, aan te pakken en te voorkomen. Kortom, essentieel voor due diligence.  

Ketentransparantie is ook essentieel voor de veiligheid van werknemers en bescherming van hun rechten. Het vergroot de toegang tot herstel voor gedupeerde werknemers en gemeenschappen. Inzicht in toeleveringsketens geeft werknemers en de organisaties die hen vertegenwoordigen, zoals vakbonden, de mogelijkheid om contact op te nemen met bedrijven wanneer er problemen zijn en mensen- en/of arbeidsrechten worden geschonden. Vakbonden of maatschappelijke organisaties kunnen zo bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheid om schendingen aan te pakken. Alleen op deze manier kan een goed geïnformeerde dialoog ontstaan.  

Daarnaast maakt ketentransparantie samenwerking mogelijk tussen bedrijven die bij dezelfde leveranciers inkopen. Bedrijven werken vaak met veel verschillende leveranciers en onderaannemers. Arbeidsrechtenkwesties vereisen een gecoördineerde benadering en kunnen effectiever worden aangepakt wanneer bedrijven samenwerken. Bedrijven moeten dan wel kunnen achterhalen welke andere inkopende bedrijven afnemen bij hun leveranciers.  

De keten kennen

Onder ketentransparantie verstaat Arisa het publiekelijk communiceren van de namen en adresgegevens van leveranciers uit de volledige toeleveringsketen. Dus zowel informatie van directe leveranciers, zoals de exporteurs van natuurstenen platen, kledingstukken, groentezaden en leren schoenen, tot aan leveranciers dieper in de keten op het niveau van groeves, spinnerijen, katoenvelden en leerlooierijen: van grondstof tot eindproduct. 

Arisa verwacht van bedrijven dat zij naast de basisinformatie (namen en adressen), ook meer gedetailleerde informatie publiceren over de betrokken actoren in hun toeleveringsketen. Hieronder valt bijvoorbeeld de exacte locatie van fabrieken, gegevens over het moederbedrijf, welk productieproces op de locatie plaatsvindt, informatie over werknemers (mannen en vrouwen, migranten), lonen en de aanwezigheid van vakbonden per locatie. Deze informatie vergroot het inzicht in de veelal ondoorzichtige toeleveringsketens waar bijvoorbeeld meerdere bedrijven op hetzelfde adres staan geregistreerd of verschillende bedrijven dezelfde naam hebben.  

Ketentransparantie nog altijd te beperkt

Recente rapporten laten weliswaar zien dat meer bedrijven transparant worden over hun toeleveringsketens, maar deze ontwikkeling gaat te langzaam en beschikbare informatie blijft te mager. Bovendien blijkt dat bedrijven vrijwel geen informatie verschaffen over hun toeleveringsketens voorbij de directe leveranciers van eindproducten. Dit is problematisch aangezien arbeidsrechtenschendingen zoals kinderarbeid en dwangarbeid vaak dieper in de keten plaatsvinden. 

Het belang van ketentransparantie?

Transparantie is een noodzakelijke voorwaarde voor het betekenisvol betrekken van stakeholders. Dat betreft in de eerste plaats ketentransparantie (zie ook hier [link naar stuk over ketentransparantie] ) die het mogelijk maakt dat rechthebbenden op de deur van het juiste bedrijf kunnen kloppen.  

De benodigde transparantie moet niet alleen gaan over de productieketen, het beleid van het bedrijf en de genomen maatregelen die eventuele schendingen moeten tegengaan, maar ook over met welke stakeholders het bedrijf in gesprek gaat. 

Ketentransparantie verplichten

Om ketentransparantie te bevorderen en een gelijk speelveld tussen bedrijven te creëren, zou ketentransparantie een wettelijke verplichting moeten worden. Ketentransparantie bevorderen kan via rapportagewetgeving of als onderdeel van due diligence verplichtingen. Daarbij zal altijd een minimumnorm voor de openbaarmaking van toeleveringsketens moeten worden beschreven. Overheden kunnen transparantie ook bevorderen door douanegegevens over de import en export van goederen publiekelijk beschikbaar te maken. De Europese Unie doet dat nog niet, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Verenigde Staten.  

Als bedrijven openheid geven over hun toeleveringsketens kunnen mensenrechten- en arbeidsrechtenschendingen beter opgemerkt en aangepakt worden. 

Dit verwacht Arisa van bedrijven: 

  • In kaart brengen van de volledige productieketen– van grondstof tot eindproduct, en fases daarna zoals afval of recycling;  
  • Publicatie van namen, locatie en gegevens over werknemers, lonen en vakbondsvertegenwoordiging van alle productielocaties; 
  • Als bovenstaande nog niet gerealiseerd is: informeren over concrete en tijdsgebonden stappen om tot volledige ketentransparantie te komen. 

Dit verwacht Arisa van verbeterinitiatieven: 

  • Deelnemende bedrijven verplichten zich om de gehele keten in kaart te brengen en deze informatie publiek te maken, via bijvoorbeeld Open Supply Hub; 
  • Keteninformatie van deelnemende bedrijven wordt publiek gemaakt, indien beschikbaar via een database voor de gehele sector.  

Wat verwacht Arisa van overheden: 

  • Wetgeving die bedrijven verplicht om keteninformatie te publiceren;  
  • Openbaarmaking van douanegegevens over import en export.   

Lees hieronder over andere aandachtspunten bij due diligence

Stakeholderbetrokkenheid

Stakeholders betrekken in het due diligence proces is belangrijk voor bedrijven: het kan bijdragen aan het vroegtijdig opsporen van risico’s op mensen- en arbeidsrechten schendingen in de productieketen.

Lees meer

Due diligence belicht


Informatie van - met name lokale - stakeholders in het due diligence proces is een essentiële aanvulling op risicoanalyses die nu vaak eenzijdig gebaseerd zijn op audits.

Lees meer