Due diligence – Stakeholderbetrokkenheid

Stakeholders zijn mensen of groepen wiens belangen geraakt (kunnen) worden door de activiteiten van de onderneming. Stakeholders betrekken in het due diligence proces is belangrijk voor bedrijven: het kan bijdragen aan het vroegtijdig opsporen van risico’s op mensen- en arbeidsrechten schendingen in de productieketen.

Lees hieronder meer

.

Waarom stakeholders betrekken?

Informatie van – met name lokale – stakeholders in het due diligence proces is een essentiële aanvulling op risicoanalyses die nu vaak eenzijdig gebaseerd zijn op audits. Input en feedback die stakeholders geven zijn belangrijk om het beleid en de inkooppraktijk bij te stellen. Dankzij de input krijgt het bedrijf inzicht in de effectiviteit van maatregelen die schendingen moeten tegengaan.  

Stakeholders betrekken in due diligence draagt ook bij aan het maatschappelijk draagvlak voor de bedrijfsactiviteiten (de “social license to operate”).

Wie zijn de stakeholders?

Stakeholders is een breed begrip. De OESO stelt dat bij due diligence de nadruk moet liggen op degenen wiens (mensen)rechten geschonden zijn of geschonden kunnen worden, ofwel de ‘rechthebbenden’. Dit kunnen werknemers zijn, arbeiders van andere, (soms informele) schakels in de productieketen, maar ook omwonenden of lokale gemeenschappen. Zij zijn in sommige gevallen vertegenwoordigd via vakbonden of worden ondersteund door maatschappelijke organisaties. Contact met (internationale) Ngo’s mag direct contact met slachtoffers van mensen- of arbeidsrechtenschendingen echter niet vervangen.   

Als bijvoorbeeld uit risicoanalyses blijkt dat schendingen plaatsvinden, of dat daar een groot risico op is, maar slachtoffers niet zelf aankloppen, moet het bedrijf contact met hen zoeken. Daarbij moet speciale aandacht uitgaan naar het betrekken van vrouwen en groepen in kwetsbare situaties zoals migranten, slachtoffers van kastediscriminatie, vrouwen of (religieuze of etnische) minderheden. De meest kwetsbare stakeholders worden vaak het zwaarst getroffen door de activiteiten van een onderneming. Om hen te betrekken moeten belemmeringen worden geïdentificeerd en weggenomen.   

Hoe ziet betekenisvolle stakeholderbetrokkenheid eruit? 

De OESO-richtlijnen vragen van bedrijven om stakeholders in elke fase van het due diligence-proces te betrekken en spreekt daarbij van betekenisvolle betrokkenheid (‘meaningful engagement’).  

Betekenisvol betrekken is niet een eenmalige informatiebijeenkomst die, eenmaal uitgevoerd, van het lijstje afgevinkt kan worden. Stakeholders betrekken op een manier die recht doet aan hun belangen is een proces waarin een bedrijf moet investeren en groeien. 

In de eerste plaats treedt het bedrijf in contact, en informeert stakeholders op een toegankelijke manier. Daarnaast wordt geluisterd naar ervaringen en zorgen van stakeholders. Dit leidt tot bijstellingen in beleid en inkooppraktijk. De input en de feedback die stakeholders teruggeven, is vervolgens van belang om te toetsen of schendingen daadwerkelijk afnemen. Ook het afleggen van verantwoording over hoe je als bedrijf werkt en hoe je verantwoordelijkheid neemt in de keten moet onderdeel van het proces zijn. De communicatie werkt twee kanten op en kan de vorm van een dialoog aannemen.  

Hoe betekenisvolle stakeholderdialoog verder eruit kan zien wordt is onder meer beschreven door de SER, met inbreng van Arisa. Daarbij moet opgemerkt dat de begrippen betekenisvolle stakeholderbetrokkenheid en dialoog in de ervaring van Arisa doorgaans uitwisselbaar zijn.    

Het belang van ketentransparantie

Transparantie is een noodzakelijke voorwaarde voor het betekenisvol betrekken van stakeholders. Dat betreft in de eerste plaats ketentransparantie die het mogelijk maakt dat rechthebbenden op de deur van het juiste bedrijf kunnen kloppen.  

De benodigde transparantie moet niet alleen gaan over de productieketen, het beleid van het bedrijf en de genomen maatregelen die eventuele schendingen moeten tegengaan, maar ook over met welke stakeholders het bedrijf in gesprek gaat. 

Uitdagingen

In veel landen en regio’s, zeker ook in Zuid-Azië, staat de democratische ruimte onder druk. Maatschappelijke organisaties en vakbonden worden belemmerd in hun werk. Degenen die opkomen voor mensenrechten kunnen repercussies ondervinden. Stakeholders en lokale of landelijke organisaties die met hen in contact staan, kunnen zich in een dergelijke context niet makkelijk openlijk uitspreken. Zij zijn om veiligheidsredenen vaak terughoudend, ook in het contact met bedrijven. Bedrijven moeten hier rekening mee houden, de veiligheid van gesprekspartners waarborgen zodat zij zich kunnen uitspreken, en democratische ruimte zoveel mogelijk waarborgen en beschermen. Arisa verwijst hiervoor naar specifieke aanbevelingen van de VN voor overheden zowel als bedrijven in een dergelijke context.    

Lees hieronder over andere aandachtspunten bij due diligence

Ketentransparantie

Als bedrijven openheid geven over hun toeleveringsketens kunnen mensenrechten- en arbeidsrechtenschendingen beter opgemerkt en aangepakt worden.

Lees meer

Due diligence belicht

Informatie van - met name lokale - stakeholders in het due diligence proces is een essentiële aanvulling op risicoanalyses die nu vaak eenzijdig gebaseerd zijn op audits.

Lees meer