Due diligence

Wanneer Arisa misstanden in productieketens signaleert, spreekt zij bedrijven daarop aan en wijst op de noodzaak tot due diligence.

Lees hieronder meer

.

Due diligence betekent letterlijk ‘gepaste zorgvuldigheid’. Bij internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen gaat due diligence in het specifiek over gepaste zorgvuldigheid ten aanzien van mensenrechten en milieu, ofwel het tegengaan van betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen of milieuschade in het eigen bedrijf én in de keten. Bij deze vorm van due diligence gaat het om mensenrechten en om de risico’s voor de samenleving ten gevolge van bedrijfsactiviteiten. Dit in tegenstelling tot financiële due diligence waar risico’s voor, en rechten van, het bedrijf zelf centraal staan.  

Arisa spreekt bedrijven op verschillende manieren aan op de verantwoordelijkheid om mensenrechten te respecteren.

Het doel van due diligence

Due diligence bij internationaal maatschappelijk ondernemen moet verbeteringen in de keten bewerkstelligen en voorkomen dat misstanden ontstaan. Daarnaast dient due diligence, wanneer er al misstanden zijn, ook de slachtoffers toegang tot herstel en verhaal te bieden.  

De noodzaak tot due diligence is vastgelegd door de VN in de UN Guiding Principles (UNGP’s) en door de OESO uitgebreid met milieu in de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen. Ook het IMVO-beleid van de Nederlandse overheid vraagt due diligence van bedrijven. In enkele landen is een wettelijke plicht tot due diligence ingevoerd en is wetgeving in ontwikkeling.  

Due diligence volgens de OESO:

Onder due diligence (ook wel: gepaste zorgvuldigheid) wordt het proces verstaan waarin bedrijven de daadwerkelijke en potentiële negatieve gevolgen van hun handelen identificeren, voorkomen en verminderen, en waarmee zij verantwoording kunnen afleggen over hun aanpak van die gevolgen als integraal onderdeel van hun besluitvormingsproces en risicobeheerssystemen. Bij de uitwerking van due diligence staan niet de risico’s voor het bedrijf centraal, maar de rechten van, en de daadwerkelijke en potentiële risico’s op, negatieve gevolgen voor andere stakeholders, zoals werknemers en lokale gemeenschappen.  

De Due Diligence Handreiking van de OESO is internationaal de meest geaccepteerde standaard voor due diligence. Dit is ook voor Arisa het uitgangspunt. Due diligence bestaat uit zes stappen die een continue proces vormen:

Stap 1: Integreer maatschappelijk verantwoord ondernemen in beleid en managementsystemen; 

Stap 2: Identificeer en beoordeel negatieve gevolgen; 

Stap 3: Stop, voorkom of beperk negatieve gevolgen;  

Stap 4: Monitor praktische toepassing en resultaten; 

Stap 5: Communiceer hoe gevolgen worden aangepakt;  

Stap 6: Zorg voor herstelmaatregelen of werk hieraan mee. 

Arisa en due diligence

Wanneer Arisa misstanden in productieketens signaleert, spreekt zij bedrijven daarop aan en wijst op de noodzaak tot due diligence. Soms blijft Arisa in dialoog met een bedrijf of neemt zij deel aan langdurige samenwerking in bijvoorbeeld een multistakeholderinitiatief. Het doel daarbij is steeds een effectieve aanpak die tot daadwerkelijke verbeteringen in de keten leidt. Lees hier meer over de werkwijze van Arisa.  

Vanuit haar praktijkervaring benadrukt Arisa een aantal aspecten van due diligence die cruciaal zijn gebleken om daadwerkelijk schendingen op te lossen. Dit zijn onder meer:    

  • De werknemer centraal

Due diligence gaat om het beschermen van mensenrechten waaronder arbeidsrechten. Wanneer de due diligence aanpak te veel gericht is op procedures, codes en (externe) audits kan de ervaring van de arbeider uit beeld raken. Het is belangrijk in het oog te houden dat de werkende mens centraal dient te staan; de arbeiders in de hele keten. Zij kunnen ook vertegenwoordigd zijn door vakbonden of vergelijkbare organisaties. Vakbondsvrijheid is een belangrijk arbeidsrecht dat door bedrijven gerespecteerd moet worden. 

Vanuit haar praktijkervaring benadrukt Arisa een aantal aspecten van due diligence die cruciaal zijn gebleken om daadwerkelijk schendingen op te lossen. Dit zijn onder meer:    

  • Leefbaar loon

Een essentieel element van de oplossing van veel mensen- en arbeidsrechtenschendingen in internationale productieketens is fatsoenlijke betaling van de arbeid in de keten. Het ontbreken van een leefbaar loon is een schending op zich en daarnaast vaak de grondoorzaak van andere, veel voorkomende schendingen zoals kinderarbeid, excessief overwerk en gedwongen arbeid. Leefbaar loon blijkt een lastig onderwerp maar moet hoog op de agenda staan. Daarbij kunnen hulpmiddelen worden ingezet zoals de calculaties van leefbaar loon per land van de Asian Floor Wage Alliance.  

Lees hieronder over andere aandachtspunten bij due diligence

Stakeholderbetrokkenheid

Informatie van - met name lokale - stakeholders in het due diligence proces is een essentiële aanvulling op risicoanalyses die nu vaak eenzijdig gebaseerd zijn op audits.

Lees meer

Ketentransparantie

Als bedrijven openheid geven over hun toeleveringsketens kunnen mensenrechten- en arbeidsrechtenschendingen beter opgemerkt en aangepakt worden.

Lees meer